Lê Đại Hành (941–1005), tên thật là Lê Hoàn, là vị hoàng đế sáng lập triều Tiền Lê và là một trong những vị vua có vai trò quan trọng trong lịch sử Việt Nam thế kỷ X. Ông có công lớn trong việc bảo vệ nền độc lập và củng cố đất nước trong giai đoạn đầy biến động.

Lê Hoàn sinh năm 941, quê ở Ái Châu, Thanh Hóa. Ông sớm theo nghiệp binh và trở thành một tướng lĩnh tài năng dưới triều Đinh Tiên Hoàng. Nhờ có khả năng quân sự và tài tổ chức, ông được giao chức Thập đạo tướng quân, chỉ huy lực lượng quân đội chủ lực của Đại Cồ Việt.

Năm 979, Đinh Tiên Hoàng và Đinh Liễn bị sát hại. Khi đó, vua Đinh Toàn còn nhỏ, trong khi nhà Tống chuẩn bị đưa quân xâm lược Đại Cồ Việt. Trước tình thế nguy cấp, Lê Hoàn được các tướng lĩnh và triều đình giao quyền chỉ huy quân đội. Năm 980, ông lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu Thiên Phúc, mở đầu triều Tiền Lê.

Năm 981, quân Tống tiến vào Đại Cồ Việt từ cả đường bộ và đường thủy. Lê Hoàn trực tiếp chỉ huy quân đội chống giặc và giành thắng lợi lớn. Quân Tống phải rút lui, nền độc lập của Đại Cồ Việt được bảo vệ.

Không chỉ giỏi về quân sự, Lê Đại Hành còn chú trọng xây dựng và củng cố đất nước. Ông tổ chức lại bộ máy chính quyền, phát triển nông nghiệp, củng cố quân đội và duy trì quan hệ ngoại giao với nhà Tống nhằm giữ vững môi trường hòa bình cho Đại Cồ Việt.

Năm 982, Lê Đại Hành đem quân tiến đánh Champa, sau khi Champa có những hành động gây căng thẳng với Đại Cồ Việt. Quân Đại Cồ Việt giành thắng lợi, góp phần củng cố vị thế của quốc gia.

Lê Đại Hành qua đời năm 1005, hưởng thọ 64 tuổi. Sau khi ông mất, triều Tiền Lê dần suy yếu và cuối cùng chấm dứt vào năm 1009, khi Lý Công Uẩn lên ngôi, mở đầu triều Lý.

Lê Đại Hành được lịch sử Việt Nam ghi nhận là một vị vua tài năng, một nhà quân sự xuất sắc, có công lớn trong việc đánh bại quân Tống năm 981, bảo vệ nền độc lập và đặt nền móng cho sự ổn định của Đại Cồ Việt trong những năm cuối thế kỷ X.