Trường Chinh, tên thật là Đặng Xuân Khu, là một trong những nhà lãnh đạo và lý luận hàng đầu của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thế kỷ XX, hai lần giữ cương vị Tổng Bí thư của Đảng ở những thời điểm có ý nghĩa bước ngoặt của cách mạng Việt Nam.
Đặng Xuân Khu sinh ngày 9 tháng 2 năm 1907 tại làng Hành Thiện, xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định, trong một gia đình nho học có truyền thống yêu nước. Ông sớm tham gia các phong trào yêu nước và hoạt động cách mạng từ khi còn là học sinh, nhiều lần bị thực dân Pháp bắt giam vì các hoạt động tuyên truyền, tổ chức phong trào công nhân và học sinh.
Ông là một trong những đảng viên tham gia thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1930, và trong quá trình hoạt động cách mạng đã lấy bút danh "Trường Chinh" — lấy cảm hứng từ cuộc Vạn Lý Trường Chinh của những người cộng sản Trung Quốc — bút danh này về sau trở thành tên gọi quen thuộc, gắn liền với sự nghiệp cách mạng của ông.
Tháng 5 năm 1941, tại Hội nghị Trung ương lần thứ 8 ở Pác Bó (Cao Bằng), Trường Chinh được bầu làm Tổng Bí thư của Đảng. Trên cương vị này, ông cùng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng lãnh đạo cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, sau đó tiếp tục lãnh đạo Đảng trong phần lớn thời gian của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Ông là tác giả của tác phẩm lý luận quan trọng "Kháng chiến nhất định thắng lợi" (1947), một trong những văn kiện có ảnh hưởng lớn đến đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện của Việt Nam.
Trong giai đoạn 1953–1956, với vai trò là người trực tiếp phụ trách công tác cải cách ruộng đất, Trường Chinh đã để xảy ra những sai lầm nghiêm trọng trong quá trình thực hiện chính sách này, gây oan sai cho nhiều người. Nhận trách nhiệm về những sai lầm đó, tại Hội nghị Trung ương lần thứ 10 (tháng 10 năm 1956), ông đã xin từ chức Tổng Bí thư. Đây là một trong những sự kiện được ghi nhận trong lịch sử Đảng như một bài học sâu sắc về công tác lãnh đạo, quản lý.
Sau khi thôi giữ chức Tổng Bí thư, Trường Chinh vẫn tiếp tục là Ủy viên Bộ Chính trị và đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng khác, trong đó có Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội (1960–1981) và Chủ tịch Hội đồng Nhà nước — nguyên thủ quốc gia — từ năm 1981 đến năm 1987.
Tháng 7 năm 1986, sau khi Tổng Bí thư Lê Duẩn từ trần, Trường Chinh được bầu giữ chức Tổng Bí thư lần thứ hai. Trong thời gian ngắn nắm giữ cương vị này, ông đã thể hiện tư duy đổi mới, thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn, trì trệ của nền kinh tế, và có vai trò quan trọng trong việc khởi xướng đường lối Đổi Mới được thông qua tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (tháng 12 năm 1986). Tại Đại hội này, ông chủ động chuyển giao vai trò Tổng Bí thư cho thế hệ lãnh đạo mới, tiếp tục làm cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng.
Trường Chinh từ trần ngày 30 tháng 9 năm 1988 tại Hà Nội do tai nạn, hưởng thọ 81 tuổi. Ông được ghi nhận là một trong những nhà lãnh đạo, nhà lý luận và nhà báo cách mạng có ảnh hưởng sâu rộng nhất của Việt Nam trong thế kỷ XX, để lại nhiều tác phẩm lý luận và di sản quan trọng trong lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam.