Lê Văn Hưu (1230–1322), quê ở làng Phủ Lý, huyện Đông Sơn (nay thuộc tỉnh Thanh Hóa), là nhà sử học đầu tiên của nền quốc sử Việt Nam.

Năm 1247, dưới triều vua Trần Thái Tông, ông tham dự khoa thi đầu tiên của Đại Việt tổ chức lấy tam khôi (Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa) và đỗ Bảng nhãn khi còn rất trẻ. Sau khi đỗ đạt, ông được bổ dụng làm quan, trải qua nhiều chức vụ trong triều đình nhà Trần, từng giữ chức Hàn lâm viện học sĩ kiêm Quốc sử viện giám tu, phụ trách việc biên soạn quốc sử.

Nhiệm vụ quan trọng nhất và cũng là đóng góp lớn nhất của Lê Văn Hưu cho lịch sử dân tộc là việc biên soạn bộ \"Đại Việt Sử Ký\", hoàn thành năm 1272 dưới triều vua Trần Thánh Tông. Đây là bộ chính sử đầu tiên của nước ta, ghi chép có hệ thống lịch sử Việt Nam từ thời Triệu Đà cho đến hết đời nhà Lý, gồm 30 quyển.

Bộ Đại Việt Sử Ký nguyên bản của Lê Văn Hưu đến nay không còn lưu giữ được, tuy nhiên đây chính là nền tảng quan trọng để các sử gia đời sau kế thừa và phát triển. Đặc biệt, sử gia Ngô Sĩ Liên thời Lê sơ khi biên soạn bộ \"Đại Việt Sử Ký Toàn Thư\" đã dựa trên và trích dẫn rất nhiều nội dung từ công trình của Lê Văn Hưu, giúp bảo tồn phần lớn tư liệu và quan điểm sử học của ông cho hậu thế.

Nhờ công trình này, phần lớn những gì hậu thế biết về lịch sử Việt Nam thời kỳ trước nhà Trần, từ buổi đầu dựng nước cho đến hết thời Lý, đều gắn liền với những ghi chép và cách nhìn nhận sử liệu mà Lê Văn Hưu đã đặt nền móng. Ông được xem là người khai sáng nền sử học thành văn của dân tộc.

Lê Văn Hưu mất năm 1322. Ông được hậu thế tôn vinh là ông tổ của nền sử học Việt Nam, người đặt nền móng cho truyền thống biên soạn quốc sử được các triều đại sau tiếp nối và phát triển.