Tự Đức Hoàng đế (1829–1883), tên thật là Nguyễn Phúc Hồng Nhậm, là con trai thứ hai của vua Thiệu Trị, vị hoàng đế thứ tư của triều Nguyễn và là người trị vì lâu nhất trong lịch sử triều đại này.

Nguyễn Phúc Hồng Nhậm sinh năm 1829 tại kinh thành Huế. Năm 1847, sau khi vua cha Thiệu Trị qua đời, ông lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu Tự Đức.

Tự Đức trị vì trong bối cảnh đất nước phải đối mặt với hiểm họa xâm lược từ thực dân Pháp. Năm 1858, quân Pháp nổ súng tấn công Đà Nẵng, mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam. Sau đó, triều đình Huế lần lượt phải ký các hòa ước, để mất ba tỉnh miền Đông rồi toàn bộ Nam Kỳ lục tỉnh vào tay Pháp.

Tự Đức qua đời năm 1883, không có con nối dõi. Ông được lịch sử Việt Nam ghi nhận là vị vua trị vì trong giai đoạn đất nước đứng trước nguy cơ mất độc lập vào tay thực dân Pháp, để lại nhiều bài học về vận nước trong một thời kỳ đầy biến động.