Mạc Thái Tổ (1483–1541), tên thật là Mạc Đăng Dung, là người sáng lập triều Mạc trong lịch sử Việt Nam.

Ông sinh năm 1483 tại làng Cổ Trai, huyện Nghi Dương, trấn Hải Dương (nay thuộc huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng), xuất thân từ một gia đình làm nghề đánh cá. Nhờ có sức khỏe và tài võ nghệ, Mạc Đăng Dung thi đỗ Đô lực sĩ, được sung vào quân Túc vệ, rồi dần dần thăng tiến qua các chức vụ quan trọng trong triều Lê sơ.

Trong bối cảnh triều Hậu Lê suy yếu, các vua Lê Uy Mục, Lê Tương Dực, Lê Chiêu Tông liên tiếp để mất uy quyền, Mạc Đăng Dung từng bước thâu tóm binh quyền triều chính. Năm 1527, ông phế truất vua Lê Cung Hoàng, tự lập làm hoàng đế, lập ra triều Mạc.

Năm 1529, Mạc Đăng Dung nhường ngôi cho con trai là Mạc Đăng Doanh, lui về làm Thái thượng hoàng nhưng vẫn nắm giữ thực quyền. Năm 1540, trước áp lực quân sự của nhà Minh ở phương Bắc, ông tự trói mình sang biên giới xin hàng để tránh chiến tranh, một sự kiện gây nhiều tranh cãi trong lịch sử.

Mạc Đăng Dung mất năm 1541. Ông được lịch sử ghi nhận là người sáng lập triều Mạc bằng con đường soán ngôi nhà Lê, đồng thời cũng là nhân vật gây nhiều tranh luận do việc thần phục nhà Minh để giữ yên bờ cõi.